De Veenoordkolk, een nieuw perspectief voor natuurorganisaties én bedrijfsleven

Het project ‘Herinrichting Veenoordkolk’ van mijn collega Hans Pohlmann werd onlangs tweede bij de  Natuurprijs 2011 van het Nationaal Groenfonds [1]. Dit project is om verschillende redenen een goed voorbeeld voor natuurorganisaties én bedrijfsleven. Het is de manier waarop het plan tot stand is gekomen die het plan bijzonder maakt.

Als je vanaf Deventer via de A1 de IJssel oversteekt, ziet je de Veenoordkolk rechts liggen. Veel meer dan een kale, diepe en ecologisch weinig interessante zandplas in de uiterwaard van de IJssel is het niet. De plas ligt bovendien ingeklemd tussen de bebouwing van Deventer, de snelweg  en de productiesites van AkzoNobel en Mallinckrodt Baker.  Voor dit gebied is nu een natuurontwikkelingsplan in uitvoering. De plas wordt verondiept, er komen eilandjes en er komt ruimte voor de kenmerkende riviernatuur. De kolk wordt bij de rivier getrokken, waardoor er bij hoog water meer water kan worden geborgen. En passant wordt het gebied ook beter geschikt voor de kanovereniging, de hengelsportvereniging en de scoutingclub die er nu gebruik van maken.

Tot zover niets nieuws, want dit soort natuurprojecten komt elders ook voor, in het rivierengebied en daarbuiten. Het is de manier waarop het tot stand is gekomen die het plan bijzonder maakt. 40 ha spiksplinternieuw natuurgebied. En toch gaat het de gemeenschap vrijwel geen cent kosten. Hoe dat kan? Hans Pohlmann heeft een slimme constructie bedacht, waardoor het wordt betaald uit de private opbrengsten van de grondstromen in het rivierengebied.  Grond of slib uit andere projecten die ergens moet worden opgeslagen. Daarvoor heeft hij een ingewikkelde maar boeiende coalitie gesloten. De gemeente Deventer, eigenaar van de plas levert de plas en de omliggende grond “om niet”. In gewoon Nederlands: ‘kosteloos’. Grondbedrijf GMG verontdiept de plas en legt de oevers en eilandjes aan met grond uit andere rivierprojecten. Dergelijke uiterwaardengrond is altijd licht vervuild en mag alleen maar binnen dezelfde rivierbedding worden teruggestort. ARCADIS voert de regie, maakte het schetsontwerp en verzorgde de planvorming, al het noodzakelijke onderzoek, het procesmanagement en de vergunningen. Landschap Overijssel werkte het ontwerp uit. De verenigingen hebben meegedacht en hun wensen ingebracht. Veel kikkers in een kruiwagen en toch een goede samenwerking.

De opslag van grond in de nabijheid van andere rivierprojecten is voor Grondbank GMG dermate profijtelijk dat het hele plan er uit kan worden betaald. Zowel de planvorming als de inrichting, het proces en de vergunningen en zelfs het beheer over een groot aantal jaren. Samen begroot op 2,4 miljoen euro. Deventer krijgt er een mooi natuurgebied voor terug, de omliggende bedrijven zijn enthousiast (niet vanzelf, maar in de loop van het project wel geworden) en de verenigingen zien hun wensen beloond. Bijzonder is ook dat niet Landschap Overijssel, maar Stichting IJssellandschap het terrein gaat beheren.  Deze eeuwenoude Deventer stichting met een zeer groene doelstelling, beheert meer uiterwaarden in de omgeving en is in de lokale setting een logische keus. Landschap Overijssel blijft wel als adviseur bij het project betrokken.

De Veenoordkolk heeft dus de tweede prijs gewonnen. Het Nationaal Groenfonds was dit jaar op zoek naar succesvolle initiatieven die zich onderscheiden door winst voor de ondernemer(s) én winst voor de natuur, win-win situaties dus.  Het nieuwe natuurgebied bij Deventer voldoet daar  prima aan. Maar los daarvan is het project Veenoordkolk een goed voorbeeld hoe natuurorganisaties hun natuurgebieden kunnen uitbreiden en verbeteren in een periode dat de overheidsinvesteringen vrijwel wegvallen. En hoe het bedrijfsleven daarbij kan helpen. In dit geval was overtollige en lichtvervuilde grond de sleutelfactor. Maar er zijn veel meer mogelijkheden denkbaar. In het Zwarte Meer legt Hans Pohlmann voor Natuurmonumenten een rieteiland aan met baggerspecie uit het Ketelmeer. Op weer andere plaatsen is biomassa of kleiwinning de sleutelfactor voor natuurontwikkeling. Het geheim is dat hij op een slimme manier de uiteenlopende belangen van partijen in zijn netwerk aan elkaar knoopt. Op die manier is ondernemen met natuur helemaal geen tegenstelling, maar juist een uitgelezen nieuw perspectief voor natuurbescherming én bedrijfsleven.

[1] De tweede prijs is gedeeld met het project Mariahoeve, een nieuw waterlandgoed in Friesland. De eerste prijs ging naar BSO Wijs! in Driebergen-Rijsenburg, een buitenschoolse opvang, die de kinderen mee de natuur in neemt. Meer informatie is te vinden op de site www.nationaalgroenfonds.nl. Daar zijn ook filmpjes van de projecten te zien.

Dit bericht is geplaatst in De Veenoordkolk met de tags , , . Bookmark de permalink.

1 Reactie op De Veenoordkolk, een nieuw perspectief voor natuurorganisaties én bedrijfsleven

  1. Anna Maria schreef:

    Ha Dolf,
    de Rss-feed werkt. Leuk stukje
    groetjes,

    Anna Maria

Reacties zijn gesloten.