Causale verbanden helpen natuurorganisaties de koers te verleggen

Natuurorganisaties zijn bezig zichzelf opnieuw uit te vinden. Dat is nodig, want de wereld om hen heen verandert snel. ARCADIS denkt mee en zet daarvoor een bijzonder instrument in: het causaal diagram.

Causale verbanden

Terreinbeherende organisaties als Natuurmonumenten en de Landschappen hebben historisch gezien hun basis in het rentmeesterschap. Aankopen van landgoederen, bossen en woeste gronden werden gefinancierd door publiekscampagnes en de uitgifte van renteloze leningen of obligaties, want subsidies waren er nog niet. Rentmeesters in die tijd beheerden niet alleen natuur, maar waren vooral ondernemer.

Naarmate ook de overheid natuurbescherming tot haar taak ging rekenen kreeg het ondernemerschap van de particulieren minder aandacht; het geld kwam nu langs een andere weg binnen. Goede contacten met de overheid werden belangrijker dan met de buren en het maatschappelijke middenveld. Je zou kunnen zeggen dat de natuurorganisaties zich in de loop van de tijd hebben ‘losgezongen’ van de samenleving. Zelf zijn ze zich er goed van bewust dat dit anders moet. Maar hoe, daarover bestaat nog geen eenduidig beeld.

Ik kom hierop omdat wij onlangs bij ARCADIS voor onszelf een analyse hebben gemaakt van wat voor hen mogelijk een nieuwe koers zou kunnen zijn. In onze adviezen en projecten in het landelijk gebied  hebben we veel met de natuurorganisaties te maken. Ze zijn onze klant, maar vaker nog komen we ze tegen als eindbeheerder van projecten die wij voor de Dienst Landelijk Gebied (DLG) uitvoerden. Omdat DLG inmiddels is opgeheven, is zowel onze rol als die van de natuurorganisaties veranderd. Daarom is het ook voor ons goed om na te denken over nieuwe vormen van samenwerking.

Voor onze analyse hebben wij gebruik gemaakt van de techniek van het ‘causaal diagram’. Daarmee probeer je vanuit de karakteristieken  van een organisaties te beredeneren tot welke houding deze leiden. Bijvoorbeeld: ‘Terreinbeherende organisaties (TBO’s) krijgen minder subsidie en moeten meer hun eigen broek ophouden’ heeft tot gevolg dat ‘TBO’s zich meer gaan profileren’. Dat leidt weer tot ‘concurrentie en spanning op de verhouding met andere TBO’s’, maar ook tot ‘grotere herkenbaarheid voor het publiek’ en ‘meer leden’. Door dit soort verbanden uit te breiden en met elkaar te verknopen ontstaan op papier cirkelvormige verbanden en knooppunten (zie foto).  Zo’n causaal diagram geeft goed zicht op de kansen en de remmende factoren om van koers te veranderen. De knooppunten  geven inzicht in welke draaiknoppen goed beïnvloedbaar zijn.

Via deze exercitie kwamen wij tot de conclusie dat de oorspronkelijke rol als rentmeester van de natuur ook in het huidige tijdperk voor de terreinbeherende organisaties nieuwe kansen biedt: investeren op basis van een lange termijnvisie, ondernemend, midden in de samenleving en met een goed oog voor partnerschappen.

Zo’n gedachtenoefening  via causale verbanden kan helpen om de koerswijziging helder te krijgen die nodig is doordat de terreinbeheerders verantwoordelijk worden voor almaar grotere projecten. De natuurorganisaties nemen immers steeds  meer complete gebiedsprocessen over van de Provincie, waaronder de realisatie van vele hectaren nieuwe natuur. De nieuwe projecten vergen een professionaliseringsslag, vooral op het gebied van project- en omgevingsmanagement. De projecten moeten op tijd en binnen budget worden opgeleverd. Er zal altijd aanvullend geld uit de private hoek nodig zijn. Deze omstandigheden vergen een andere houding van de natuurorganisaties. Als  zijzelf verantwoordelijk zijn, zullen ze meer moeten dealen met de andere belangen in het terrein. Zij staan niet meer alleen aan het roer. De uitdaging zit hem in win-win situaties. Opereren in grote projecten is alleen succesvol  mogelijk als de natuurorganisaties partnerschappen aangaan die qua capaciteit, expertise en slagkracht verder gaan dan hun eigen kunnen. Met zandwinners en waterschappen bijvoorbeeld, maar wellicht ook met een project- en procesorganisatie als ARCADIS.

Kansen grijpen en samen natuur realiseren, ook op plaatsen die niet door de overheid zijn voorgeschreven. Maar samenwerken met partners betekent soms ook dat het project meerdere doelen moet dienen. In die gevallen zullen de natuurorganisaties genoegen moeten nemen met iets minder dan maximale natuurkwaliteit. In de praktijk levert dat vaak uiteindelijk meer en sneller resultaat op dan in je eentje opereren en uitsluitend mikken op maximaal natuurrendement. Opnieuw in termen van het causaal diagram: door samen te ondernemen ontstaan nieuwe mogelijkheden, haal je meer kennis in huis, worden er sneller zichtbare resultaten geboekt, de burger ziet en waardeert dat, er wordt weer ledenwinst geboekt, de terreinbeherende organisaties worden een betrouwbaarder partner  voor de overheid en bedrijfsleven etc.

De oefening met het causaal diagram leverde ons interessante inzichten op. Wij zouden het graag eens over doen met de natuurorganisaties zelf. Doel zou dan zijn om de potentiële samenwerking tussen natuurorganisaties en de private sector in beeld te brengen. Niet alleen in de zin van sponsoring, maar juist in de sfeer van  het gezamenlijk realiseren van meer en betere natuur. Welke organisatie durft?

Dit bericht is geplaatst in Uncategorized met de tags , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

2 Reacties op Causale verbanden helpen natuurorganisaties de koers te verleggen

  1. Steengoede blog over de natuur. Ik heb er ook één: https://natuurgek.wordpress.com

  2. Rienk Slings schreef:

    Dit causaal diagram lijkt me een voorloper van Miradi dat voor dit doel door heel veel natuurorganisaties overal ter wereld gebruikt wordt. Bekijk het maar eens. https://www.conservationgateway.org/…/Miradi/…/mi…

Reacties zijn gesloten.